Moje Dwójki, moje Asy — rozpoznawanie przywilejów
W czym się od siebie różnimy, a w czym jesteśmy podobni?
Czy chcemy dzielić się swoimi przywilejami?
Jak się czujemy, kiedy pewnych przywilejów nie posiadamy?
Podczas warsztatu, poprzez ćwiczenia, refleksyjną rozmowę i wspólne doświadczenie, spróbujemy zauważyć to, co na co dzień może pozostawać dla nas niewidoczne.
Cele warsztatu:
1. Rozpoznawanie własnych przywilejów i pamiętanie o nich
Wszyscy posiadamy w życiu pewne przywileje, jednak często o nich zapominamy.
Świadomość własnych przywilejów może pomagać nam:
- odczuwać więcej radości i wdzięczności z tego, co posiadamy;
- rzadziej nieumyślnie „zadzierać nosa”;
- pamiętać o tym, ile czasu i energii wymagało od nas zdobycie niektórych rzeczy;
- być mniej skłonnymi do osądzania innych;
- lepiej rozumieć, że inni mogą mieć trudniejszy punkt startu;
- nie oczekiwać od wszystkich tego samego, czego oczekujemy od siebie;
- czasami świadomie podejmować decyzję o dzieleniu się swoimi przywilejami.
2. Rozpoznawanie doświadczenia braku przywilejów
Chcemy również przyjrzeć się temu, co dzieje się z nami, kiedy pewnych przywilejów nie posiadamy. Taka sytuacja może wywoływać między innymi strach, smutek, zazdrość czy poczucie niesprawiedliwości.
Czasami nieświadomie odcinamy się od tych uczuć, a wtedy możemy tracić kontakt zarówno ze sobą, jak i z drugą osobą w relacji. Możemy na przykład maskować smutek agresją lub w nieświadomy sposób „odgrywać się” na osobie, która posiada coś, czego nam brakuje.
Rozpoznanie i dopuszczenie tych doświadczeń może pomóc nam lepiej rozumieć siebie, nasze reakcje oraz dynamikę pojawiającą się między ludźmi.
Przykłady przywilejów — i ich braku
Niektóre przywileje w naszym społeczeństwie mogą dotyczyć:
- zarabiania powyżej średniej / zarabiania poniżej średniej;
- zdrowia i sprawności fizycznej / choroby i braku sprawności;
- wyższego wykształcenia i znajomości języków obcych / braku tych zasobów;
- posiadania bliskich osób w życiu / samotności;
- zdrowia psychicznego / doświadczenia diagnozy psychiatrycznej;
- bycia uznawanym za osobę atrakcyjną fizycznie / braku tej społecznej przewagi;
- poczucia kontaktu z „siłą wyższą”, posiadania misji lub poczucia sensu / doświadczenia braku sensu;
- heteronormatywnej orientacji seksualnej / przynależności do społeczności LGBTQ+;
- siły fizycznej i psychicznej / doświadczenia słabości lub bezsilności.
- posiadanie rozwiniętych kompetencji komunikacyjnych i społecznych / trudności w zakresie tych kompetencji.
- posiadanie stabilnego i bezpiecznego miejsca do życia / doświadczanie niepewności mieszkaniowej lub bezdomności;
- posiadanie obywatelstwa i prawa do swobodnego pobytu / doświadczenie ograniczeń związanych z pochodzeniem lub statusem migracyjnym
Lista ta nie jest oczywiście pełna. To, co dla jednej osoby jest przywilejem, dla innej może być niewidocznym elementem jej codzienności. Jednocześnie w jednej sferze możemy posiadać przywileje, a w innej doświadczać ich braku.
Dlaczego tak łatwo zapominamy o swoich przywilejach?
To normalne, że mamy tendencję do zapominania o tym, co już posiadamy, i kierowania uwagi przede wszystkim na to, czego nam brakuje. Nasze układy nerwowe wyewoluowały w warunkach, w których przetrwanie wymagało szybkiego skanowania otoczenia pod kątem zagrożeń i braków.
W dzisiejszym świecie ten mechanizm nadal działa, choć często nie jest już tak potrzebny jak kiedyś. Dlatego zauważanie własnych przywilejów może wymagać świadomego zatrzymania się i skierowania uwagi na to, co zazwyczaj pozostaje niezauważone.
Moje Dwójki, moje Asy to zaproszenie do przyjrzenia się temu, z jakimi „kartami” doświadczamy życia, które z nich możemy uznać za swoje przywileje, a gdzie doświadczamy ich braku. To także okazja do spotkania się z tymi różnicami w sposób bardziej świadomy, ciekawy i oparty na wzajemnym doświadczeniu.
